Recensie  Van Lucette ter Borg in NRC Handelsblad van donderdag 9 juni 2011

Koele precisie

Er is weinig dat ze doet verschillen van een voorwerp: Maria van Wijk (1960) en Maria Hopmans - sinds 1995 een kunstenaarsduo - staan, zitten, lopen. Hun lichaam, meestal op de rug gefotografeerd in een verstarde pose, bevindt zich op een weg, in het bos, aan de oever van een meer, op een rots aan zee. Er is één verschil: de lichamen hebben een gezicht, het gezicht heeft ogen, en die ogen kijken. De fotowerken van MariaMaria, zoals de twee zich noemen, zijn conceptueel. Alles in hun met koele precisie geënsceneerde beelden draait om positiebepaling, blik en perspectief – een idee dat je ook bij Nederlands beroemdste kunstenaar Stanley Brouwn tegenkomt. Toch zijn de foto’s van MariaMaria totaal anders: er is niets wetmatigs aan ze, hun landschappen met levende wezens stralen een soort beklemde schoonheid uit, mysterieus en dubbelzinnig.
Voor het eerst heeft het duo nu zelf een tentoonstelling ingericht met werk van kunstenaars die zich allemaal nadrukkelijk bezig houden met ‘situaties’ die veranderen al naar gelang het standpunt verandert. De tentoonstelling – in kunstenaarsinitiatief P.ART of your life, in Zwolle – is een bijna museale opstelling met suggestief videowerk (Maurice Bogaert, Justin Bennett), poëtische tekeningen (Dane Mitchell, Justin Bennett) en foto(installaties) (Charlott Markus en MariaMaria). Van hen is de Brit Justin Bennett de bekendste. Bennett brengt al jaren geluid in kaart. In Zwolle toont hij de associatieve videofilm Raw Material, waarin hij met behulp van simpele middelen - straatgeluiden uit verschillende steden en tekst geprojecteerd op groot scherm -  een waaier aan verhalen oproept. Geluiden van ijzer op ijzer, een deur die openslaat, voetstappen, het rumoer van een stad in de diepte – er verschijnen beelden op je netvlies, geuren dringen zich op, en de vraag wie de hoofdpersoon ‘J.’ uit de video is: ‘Justin’ of ‘Jij’?
Ook de Nederlander Maurice Bogaert is zo’n meester van suggestie. Bogaert toont met Thursday, May the 10th (2011) een wel heel bijzondere remake van een aflevering van de Nederlandse soap-serie Onderweg naar Morgen. Bogaert bouwde op schaal alle decors van de aflevering op die bewuste dag, de tiende mei, na. Hij analyseerde de camerastandpunten, wiste de acteurs uit de serie en monteerde dromerige muziek onder datgene wat restte. Het resultaat is vervreemdend. Er is niets dan de schoonheid van het decor: de kleuren, stippen en strepen, de potten en pollepels die hun functie hebben verloren nu er niemand meer in de buurt is om ze te gebruiken, de banken waar niemand nog een ruzie op uitvecht. Bogaert verdubbelt de leegte waarin Onderweg naar Morgen grossiert en keert haar om in een podium vol verbeelding.
••••
Lucette ter Borg
Situations – samenstelling MariaMaria: met MariaMaria, Justin Bennett, Maurice Bogaert, Charlott Markus en Dane Mitchell. T/m 16 juli. P.ART of your life, Baileystraat 11a, Zwolle. Do t/m za 13-17u. Inl 038-4607200 of www.partofyourlife.nl

5 juni t/m 16 juli 2011

Deelnemers: Justin Bennett (UK), Maurice Bogaert (NL), MariaMaria (NL), 
Charlott Markus (SE), Dane Mitchell (NZ).
Samenstelling: MariaMaria

Opening: zondag 5 juni 2011 om 16.00 uur

Openingsact: Fluxorgan 

Fluxorgan is een beat poetry-eenheid, een multimedia samenwerking tussen kunstenaars Joost II Sickenga en Ricky Schouten (aka djRrrong)

‘Situations’ toont foto’s, installaties, video’s, geluid en tekeningen welke zijn ontstaan vanuit de ideevorming ofwel het concept, de omgeving, de gebeurtenis en of de uitvoering. ‘Situations’ bevraagt het reële van de realiteit.
In de groepstentoonstelling ‘situations’ zijn diverse geënsceneerde scènes te zien waarbij de beeldend kunstenaars de door hen gekozen locatie of ruimte aan een onderzoek onderwerpen. Dit leidt tot een interventie, een actie of performance welke gevangen wordt in diverse beelden en geluiden. De kunstenaars maken gebruik van elementen die voorkomen in theater of film, waarbij zij nauwkeurig selecteren, weglaten en benadrukken. Maar ook het medium wat zij bij de totstandkoming van hun werk inzetten vormt een research op zich. Vooral de samenhang tussen ruimte, object en publiek en de invloed die deze op elkaar hebben spelen een belangrijke rol. De situaties spelen een spel met de visie van de beschouwer en diens ingenomen gezichtspunt. Geeft ‘Situations’ een visie van Links, gezien vanuit een Nederlandse zaal of is het toch Stage-left, bezien als acteur vanaf een Engels podium?

Justin Bennett creëert een alternatieve ruimte door middel van geluid en visuele media met als belangrijkste inspiratiebron onze stedelijke omgeving op elk niveau van detail. Hij ontwikkelt in deze de wederkerigheid van muziek en architectuur, en geluid en beeld. In de video ‘Raw Materials’ roepen geluiden uit het archief van de ikfiguur ‘J.’ herinneringen op welke langzaam geopenbaard worden middels een getypte brief op het scherm. Het verhaal dat zich in diverse steden, locaties en tijden afspeelt verandert in een persoonlijke biecht: wordt het archief gerechtelijk bewijsmateriaal? De tekening ‘Chipka (Overlay)’ is gebaseerd op de stadsplattegrond van de Oost-Vlaamse gemeente Aalst en de fabrieken op het eiland Chipka. Stad en fabriek, weergegeven op verschillende schalen, smelten samen tot één grote machine.

Maurice Bogaert maakt gebruikt van theaterelementen om de grens tussen fictie en werkelijkheid te verkennen. Zo is ‘Thursday May 10th’ een remake van de één na laatste aflevering van de Nederlandse soap 'Onderweg Naar Morgen'. Voor deze video-installatie maakte Bogaert schaalmodellen van alle sets die in de aflevering van 10 mei 2007 verschenen. Deze gereconstrueerde sets werden vervolgens gebruikt om een remake van de originele aflevering te maken, met precies dezelfde camera bewegingen als in het origineel. Door de afwezigheid van acteurs, plot en narratief wordt de aandacht gevestigd op de wijze waarop alledaagsheid via interieurs en objecten filmisch geënsceneerd wordt.

MariaMaria gaan bij de serie diptieken ‘Position’ en ‘Scene’ uit van de herinnering aan een eerder beleefd moment. Zij reconstrueren vanuit het geheugen minutieus een evenbeeld. Door de herhaling wordt het moment benadrukt, een opnieuw beleven en interpreteren van de ervaring. De door het kunstenaarsduo zelf vanaf statief gefotografeerde performances zonder publiek, tonen scènes, situaties uit het leven, ‘déjà vu’s’ en hoe twee mensfiguren zich tot deze omgevingen en tot elkaar verhouden. Een genereren van ruimte voor reflectie. Een onderzoek middels het medium fotografie waarbij de nadruk ligt op anonieme locaties en de dubbelrol die de kunstenaars vervullen van fotograaf en model. De keuze voor de analoge fotocamera geladen met film daagt hen in deze uit tot een conceptuele manier van werken.

Charlott Markus construeert in ‘Behind The Scene’ stillevens en composities van verlaten ruimtes en achtergebleven en weggegooide objecten. Door gebruik te maken van de geschiedenis en de context van de ruimtes of voorwerpen, creëert Markus de fundamenten voor een nieuw verhaal of toneelstuk. Een spel met verschillende rollen en functies. De serie ‘PlayOfficePlay’ is in een studio van het Nederlandse ontwerpersduo Attak tot stand gekomen. Haar fotografische verhaal laat het ontvluchten van een kantoor zien. De abstracte landschappen en scènes worden gevormd door verlaten en vergeten voorwerpen, in combinatie met nieuwe en gebruikte voorwerpen. ‘Pygmalion’ betreedt als foto-installatie fysiek de ruimte en toont de toeschouwer een binnen- en buitenkant. 

Dane Mitchell werkt met immateriële materialen en krachten als stof, geur en licht om de aanwezigheid van geesten en de dynamiek van menselijke interactie weer te geven. Zijn werk gaat vaak gepaard met intensief onderzoek en samenwerking met specialisten waaronder Franse parfumeurs, glasblazers en spirituele mediums. Mitchell bakent ruimtes af voor het publiek om het occulte en niet zichtbare de ruimte te bieden of hij laat in een aantal delicate glasobjecten geheime spreuken huizen. Voor de serie ‘Whispered Secrets’, bestaande uit vijf tekeningen van A4 sjablonen, fluisterde hij geheime spreuken rechtstreeks op het papier. Het enige bewijs van deze verborgen actie vormen de vage vlekken in het midden van de pagina, waar de mond woorden in onbekende vorm uitsprak.

P.ART of your life is open van donderdag t/m zaterdag van 13.00 – 17.00 uur

Met dank aan Brouwers Accountants, Gemeente Zwolle en het Tijl Fonds